Cách chọn sách cho trẻ theo độ tuổi từ 3 đến 12

Cách chọn sách cho trẻ từ 3 đến 12 tuổi: hiểu từng giai đoạn đọc hiểu, nhận biết sách phù hợp và tránh những sai lầm phụ huynh hay gặp.

Cách chọn sách cho trẻ theo độ tuổi từ 3 đến 12
Cách chọn sách cho trẻ theo độ tuổi từ 3 đến 12

Chọn sách cho con nên bắt đầu từ việc hiểu bé đang ở giai đoạn đọc nào, chứ không phải từ danh sách bán chạy. Cùng một cuốn sách, bé ba tuổi và bé chín tuổi nhìn nó rất khác nhau. Bài này tổng hợp kinh nghiệm của chúng tôi khi đọc cùng con ở nhiều độ tuổi.

Giai đoạn phát triển đọc hiểu

Giai đoạn phát triển đọc hiểu
Giai đoạn phát triển đọc hiểu

Trẻ không học đọc theo một đường thẳng. Có bé sáu tuổi đã đọc trôi chảy, có bé tám tuổi vẫn còn đánh vần. Điều đó bình thường, và độ tuổi chỉ là mốc tham khảo.

Có thể chia đại khái thành ba giai đoạn. Ban đầu, bé chủ yếu nghe và nhìn tranh. Sau đó, bé bắt đầu nhận mặt chữ và đọc được câu ngắn. Về sau, bé đọc được truyện chữ và dần tự hiểu ý ngầm. Mỗi giai đoạn cần một loại sách khác nhau.

Chọn sách theo từng nhóm tuổi

Chọn sách theo từng nhóm tuổi
Chọn sách theo từng nhóm tuổi

Từ 3 đến 5 tuổi. Bé thích sách tranh nhiều màu, lời ít, có lặp lại. Sách bìa cứng hoặc sách vải bền hơn khi bé lật mạnh tay. Chủ đề nên gần gũi như gia đình, con vật, những việc hằng ngày của bé.

Từ 6 đến 8 tuổi. Bé bắt đầu tập đọc. Sách nên có chữ lớn, đoạn ngắn và vẫn còn tranh minh họa. Truyện cổ tích, truyện về con vật và truyện học đường là lựa chọn hợp lý. Bạn có thể tham khảo danh sách top 10 sách thiếu nhi cho bé 6-8 tuổi.

Từ 9 đến 12 tuổi. Bé đã đọc được truyện chữ dài hơn, và đây là lúc mở rộng sang phiêu lưu, khoa học phổ thông, truyện trinh thám nhẹ nhàng và tiểu thuyết thiếu niên. Bé cũng bắt đầu có sở thích riêng, bố mẹ nên tôn trọng điều đó.

Dấu hiệu sách phù hợp

Dấu hiệu sách phù hợp
Dấu hiệu sách phù hợp

Một cách kiểm tra đơn giản là cho bé đọc thử một trang bất kỳ. Nếu bé gặp hơn năm từ không biết trên một trang, cuốn sách có lẽ hơi khó. Nếu bé đọc nhanh mà không hứng thú, cuốn sách có lẽ hơi dễ.

Phản ứng của bé cũng quan trọng không kém. Bé hỏi tiếp chuyện gì xảy ra sau đó, tự lật trang khi bố mẹ chưa đọc xong, hay kể lại cho bạn nghe. Những biểu hiện như vậy cho thấy cuốn sách đang hợp với bé.

Về hình thức, hãy chú ý cỡ chữ, khoảng cách dòng và chất lượng giấy. Giấy bóng quá có thể làm bé mỏi mắt. Chữ dày đặc không có tranh dễ khiến bé nhỏ nản ngay từ trang đầu. Với sách tranh, bạn có thể xem thêm gợi ý ở bài sách tranh cho bé tự tập đọc.

Nội dung cũng cần được kiểm tra trước. Chúng tôi thường đọc lướt cả cuốn một lần. Việc này tốn khoảng mười lăm phút nhưng giúp tránh những bất ngờ không cần thiết, như một cái kết buồn hay một chi tiết bạo lực không phù hợp với độ tuổi.

Sai lầm thường gặp

Sai lầm thường gặp
Sai lầm thường gặp

Sai lầm đầu tiên là chọn sách quá khó vì muốn con “đi trước”. Bé sẽ không thấy tiến bộ mà chỉ thấy khó. Sách dễ hơn một chút so với khả năng thật thường giúp bé tự tin và đọc nhiều hơn.

Sai lầm thứ hai là bỏ qua sở thích của bé. Bé mê khủng long thì nên cho bé đọc về khủng long, dù bố mẹ thích truyện cổ tích hơn. Hứng thú là động lực mạnh hơn mọi lời nhắc nhở.

Sai lầm thứ ba là coi sách như phần thưởng hay hình phạt. Những câu như “đọc xong mới được chơi” hay “con hư nên không được đọc” khiến sách mất đi sự dễ chịu vốn có.

Sai lầm thứ tư là mua một lần thật nhiều rồi để đó. Một giá sách đầy sách mới không bằng vài cuốn bé đọc đi đọc lại. Trẻ nhỏ thường thích đọc lại một cuốn đến thuộc lòng, và điều này có ích cho việc nhận mặt chữ.

Cuối cùng, người lớn là tấm gương. Bé thấy bố mẹ cầm sách mỗi tối sẽ dễ có thói quen đọc theo. Nếu muốn khám phá thêm, bạn có thể xem chuyên mục sách thiếu nhi của chúng tôi.

Khi bé không mặn mà với sách

Có những bé mới đọc vài trang đã bỏ đi. Chúng tôi không vội kết luận rằng bé không thích sách. Thường thì bé chưa gặp đúng chủ đề, hoặc đang quá mệt sau một ngày học.

Hãy thử đổi thời điểm đọc. Nhiều gia đình chọn khoảng trước giờ ngủ, lúc bé đã thư giãn và không còn bận chơi. Có thể đổi không gian, chẳng hạn một góc đọc nhỏ có gối và đèn dịu. Cũng có thể đổi thể loại, như từ truyện sang sách khoa học có nhiều hình minh họa.

Nên tránh việc so sánh bé với bạn cùng lớp, vì mỗi bé có nhịp phát triển riêng. Một bé đọc chậm lúc sáu tuổi vẫn có thể trở thành người đọc say mê khi lên mười.

Nguồn tham khảo thêm

Nếu bạn muốn hiểu bức tranh rộng hơn, có thể đọc tổng quan về văn học thiếu nhi. Mỗi nền văn hóa có truyền thống riêng, nhưng điểm chung là sách cho trẻ luôn cần đúng nhịp phát triển của bé. Hãy dùng các gợi ý này như một tấm bản đồ, rồi tự điều chỉnh theo con của mình.

Mỗi vài tháng, hãy rà lại giá sách một lần. Cuốn nào bé đã vượt qua thì có thể cho bạn bè hoặc thư viện. Cuốn nào bé vừa chạm tới thì để ở tầm với. Giá sách cũng cần được làm mới theo nhịp lớn lên của bé.

Chọn sách cho con không có công thức cố định. Hãy bắt đầu từ bé, từ những điều bé đang tò mò, rồi điều chỉnh dần. Một cuốn sách vừa tầm, đọc đúng lúc, thường có ích hơn bất kỳ lời khuyên nào.

Đọc trước, ghi chú kỹ rồi mới viết

Về chúng tôi

Mỗi bài trên Ebookstore đều nói rõ cuốn sách hợp với ai, độ tuổi gợi ý và những điểm cần cân nhắc trước khi chọn. Chúng tôi không bán sách và không nhận tiền để khen một cuốn sách.

Viết nhiều về

Đọc thêm

Cùng kệ sách

Bài khác trong cùng chuyên mục.

Xem tất cả